Sadece Futbol..

Yarin, yani 20 Subat, modern futbol tarihinde cok onemli bir yere sahip. Tam 20 yil once, 20 Subat 1992′ de, Ingiltere’ de futbol Premier League cagina adim atti. Yarin dunyanin en guclu liginin, 20. yildonumu. O sene yeni bir lig kurulmasi karari, ondan sonra tum Avrupa Futbolunu derinden etkiledi. Bugun Ingiliz takimlarinin sportif ve maddi anlamda zirvede olmalarinin en onemli sebebi, o gunku Birinci Lig’ in yeni format ve isme kavusmasi – Premier League.

Premier League’ in kurulusunun altinda, herkesin tahmin ettigi gibi daha fazla para yatiyor. Bugun oldugu gibi, 20 yil once de Ingiltere futbolunun bayrak takimlarinin tek hedefi, yayin gelirlerini arttirmak ve cok daha ciddi bir maddi kaynak yaratmakti. O gun Manchester United, Liverpool, Everton, Arsenal ve Tottenham, herhalde yayin gelirlerinin astronomik seviyelere ulasacagini tahmin etmiyorlardi, ancak o gunku sartlara gore daha yuksek olacaklarindan emindiler. Ve bu yola koyuldular. Bugun de ne kadar hakli olduklarini goruyoruz.

Her yeni girisimde oldugu gibi, bu konuya da supheyle bakanlar az degildi. Onlara gore, ligin ilk formatinda takim sayisi fazlaydi. Ilk basladiginda Premier League’ te 22 takim vardi, daha sonra 1994-1995 sezonunda bu sayi 20′ ye indi, o karamsarlarin tavsiyeleri goz onune alinarak. Takim sayisinin azalmasinin altinda, Milli Takim’ a yardimci olmak yatiyordu. Buna gore daha az takim, daha az mac demek, bu da milli oyuncularin daha az yorulmasi demekti. Boylece Ingiltere de katilacagi buyuk turnuvalara dinlenmis sekilde gidecekti. Tabi o zaman, tum ligde sadece 11 yabanci oldugu icin, bunu mantikli karsilamak mumkun. Ote yandan stadlar’ in modernize edilmesi de baslamis ve “Taylor” planina gore her stad en az 20 bin kisilik koltuklarla donatilmisti.

Aslinda tum bunlar hic gercek olmayabilirdi de, cunku ilk sezonun baslangicindan once, futbolcular greve kalkmaya hazirlaniyordu. Ilk sezon oncesi greve kalkan oyuncularin haftalik maasi 1500 pound’ mus. O zaman herhalde, bugunku rakamlari ongorebilen olmamistir. Grev nedeni ise futbolcular sendikasinin, yayin gelirlerinin sadece 5%’ ni almasiydi, ya da baska degisle 1 milyon pound. Sendika 10%’ nda diretince is cikmaza giriyor. Burada hesaplamalar 4 senelik donem ustunden yapiliyor. O donem icin tum EPL takimlari arasinda dagitilacak para 72-80 milyon pound, yani bir sezonda 22 takim 20 milyon pound bolusmek zorunda.

Ve tam da is cikmaza surukleniyorken, ondan sonrasina damga vuracak bir olay yasaniyor. Rupert Murdoch’ un platformu BskyB tum ihtisamiyla yayin ihalesine giriyor ve 5 yillik donem icin 304 milyon pound onererek, tum rakiplerini oyun disinda birakiyor. Bu teklifin cok altinda bir para teklif eden ITV ve BBC icin, ihaleden cekilmekten baska birsey kalmiyor. Bu gelismeler uzerine, hemen homurdanmalar yukseliyor, zira o donemde BskyB’ nin abone sayisi sadece 2 milyon, abone olmayanlar ise sifreli kanallar pakedini almak zorunda. Baska bir gelisme de, mac yayinlarinin cumartesi, pazar ve pazartesi’ ye dagilmasi, ki bu da yeni bir olay. Tum bunlarin isiginda, o yil BskyB’ nin slogani “Yeni futbol” herseyi anlatiyor.

Murdoch o gunden itibaren Premier League’ in degismez yuzlerinden biri oluyor. BskyB’ nin verdigi paralar sayesinde, kuluplerin butceleri artiyor, kaliteli oyuncu sayisi artiyor, stadlar yenileniyor, altyapilar modernlesiyor. Ve bunlarla beraber gelen en onemli sey, Ingiliz futbolu tum dunyaya aciliyor.

Ne var ki, Premier League’ in tum kuruculari bu maddi patlamayi kullanamiyor. Coventry, Crystal Palace, Ipswich, Nottingham, Oldham, Sheffield kentinin iki takimi, istedikleri gibi bu firsati kullanamiyor ve yillar gectikce Premier League sahnesinden kayboluyorlar. Geri kalanlar ise bugunku Avrupa Futbolunda en onde gidenlerden oluyor.

20 sene once Premier League takimlari, yurt disi yayin haklarindan toplam 40 мilyon pound’ luk bir gelir sagliyordi. Bugun ise bu miktar, ulke icindeki yayin gelirinden daha fazla. Son bilgilere gore, ulke icinde tv haklari, internet haklari ve mobil haklarin toplami tam 1,1 milyar pound’ luk bir degere esit. Ve bu rakkam, daha da buyuyecek gibi, zira cok daha zengin bir oyuncu, yayin topuna girmek uzere. Bu konuda su yaziya bakabilirsiniz.

Yurt disi icinse en carpici ornek, Abu Dhabi Sports Channel’ in Kuzey Afrika ve Orta Dogu haklari icin 200 milyon poundluk teklifi. Bu paranin 42%’ si kuluplere gidecek. Ayrica Singapur’ lu yayinci kurulus da buna yakin bir para odedi, sadece kendi ulkesinde maclari yayinlamak icin.

Bu paralar sayesinde, 2009-2010 sezonunda, tum kuluplerin butcesi yaklasik 2,5 milyar euro’ ya ulasti. Deloitte’ un son siralamasina gore, en zengin 15 kulupten altisi Premier League’ den. Tabi miktarin bu kadar yuksek olmasinda son yillarda Avrupa Futboluna damga vuran Arap, Rus ve Amerikali is adamlarinin da katkisi var.

20 sene sonunda Premier League dev butceli, dev maaslarin verildigi, dev futbolcularin oynadigi dev bir arenaya donustu. Ve gercekten ismini fazlasiyla hakeden bir konuma ulasti, hakkiyla dunyanin bir numarasi oldu.